Murrlani, juga, shiroku: emrat shqip të erërave dhe çfarë sjell secila

Para aplikacioneve, peshkatarët e Durrësit dhe barinjtë e Tomorrit e parashikonin motin me një gjest: lagnin gishtin dhe e ngrinin lart. Era që fryn të tregon nga vjen ajri, dhe ajri sjell motin me vete. Shqipja ka emra të bukur për erërat, dhe secila ka karakterin e vet.

Murrlani: e ftohta e veriut

Murrlani fryn nga veriu ose verilindja, kryesisht në dimër. Vjen nga brendësia e Ballkanit, prandaj është i thatë dhe i ftohtë. Kur fryn murrlan:

• qielli zakonisht pastrohet dhe dielli del;
• temperatura bie ndjeshëm, dhe era e bën të duket edhe më e ulët;
• në bregdet, deti ngrihet dhe valët dalin nga toka drejt detit.

Ditët me murrlan në Durrës janë të kthjellëta, por të ftohta deri në kocka.

Juga: era që sjell shiun

Juga fryn nga jugu ose juglindja dhe është e kundërta e murrlanit: e butë, e lagësht dhe me re. Ajri vjen nga Mesdheu, ngarkuar me avull uji. Kur juga përplaset me malet, avulli kthehet në re dhe shi. Prandaj shumë nga shirat e gjatë të vjeshtës dhe të dimrit në Shqipëri vijnë me jugë. Juga shpesh sjell edhe ngrohje të papritur: në mes të janarit mund të kemi 18–20 gradë.

Shiroku: frymë nga Sahara

Shiroku është erë e nxehtë juglindore që vjen nga Afrika e Veriut. Mbi Mesdhe mbledh lagështi, ndaj kur arrin te ne është e ngrohtë dhe e rëndë. Ndonjëherë sjell me vete pluhur sahare: qielli bëhet i verdhë dhe makinat mbulohen me një shtresë rëre pas shiut.

Flladi i detit dhe era e tokës

Në verë, pasditeve fryn një fllad nga deti drejt tokës, sepse toka ngrohet më shpejt se uji. Natën ndodh e kundërta: era fryn lehtë nga toka drejt detit. Ky ritëm i përditshëm e bën bregdetin më të durueshëm se fushat e brendshme në korrik.

Si ta përdorni drejtimin e erës?

Në faqet tona të motit, për shembull te moti në Vlorë, drejtimi i erës tregohet me një shigjetë. Mbani mend:

• Erë nga veriu ose verilindja: më ftohtë dhe më e thatë.
• Erë nga jugu ose juglindja: më e butë, më e lagësht, shpesh me shi.
• Erë nga deti: më e freskët në verë dhe më e lagësht.

Pyetje të shpeshta

Pse murrlani bën kaq ftohtë edhe kur temperatura nuk është shumë e ulët?

Sepse era e largon shtresën e ajrit të ngrohtë rreth trupit. Me 5 gradë dhe erë të fortë, trupi ndihet sikur të ishte afër zeros.

A sjell gjithmonë shi juga?

Jo gjithmonë, por shumicën e herëve sjell re dhe lagështi. Kur fryn për disa ditë rresht, shiu është shumë i mundshëm, sidomos në zonat malore.